De wetgever heeft in de wet gezorgd voor bescherming van consumenten bij het sluiten van koopovereenkomsten. De reden is dat de wetgever meent dat consumenten een kwetsbare groep deelnemers aan het rechtsverkeer vormen. Bij de consumentenkoop van een tweedehands auto, schiet die bescherming consumenten te hulp.

Een consument kan een auto kopen die uiteindelijk niet de eigenschappen bezit die die consument van die auto mocht verwachten (een non-conforme auto). Aan de consument-koper komen in dat geval diverse bevoegdheden en rechten toe om alsnog te ontvangen waar hij of zij recht op heeft. Om welke rechten gaat het en hoe werkt dit bij consumentenkoop van een tweedehands auto?

de rechten van de consument in het consumentenrecht bij non-conformiteit

Als iemand privé (dus niet voor zijn beroep of bedrijf) een koopovereenkomst sluit met een professionele verkoper (denk aan een autohandelaar), wordt die particulier aangemerkt als consument en is het consumentenbeschermingsrecht op de koopovereenkomst van toepassing.

Als de consument, nadat hij de auto geleverde heeft gekregen, merkt dat er iets mis is aan de auto, dan dient hij of zij hierover binnen twee maanden nadat hij het gebrek heeft ontdekt te klagen bij de verkoper. Als sprake is van non-conformiteit, heeft de consument in beginsel recht op kosteloos herstel van de auto. Dit is alleen anders als herstel niet van de verkoper kan worden gevergd, bijvoorbeeld omdat de herstelkosten niet in verhouding staan tot de koopprijs. Mocht herstel in principe van de verkoper kunnen worden gevergd en mocht de verkoper geen medewerking verlenen aan het herstel, dan kan de consument de auto door een derde laten herstellen en de herstelkosten verhalen op de verkoper.

Voorts schrijft de wet voor dat indien de verkoper niet binnen redelijke termijn tot herstel van de auto overgaat of indien herstel niet van de verkoper kan worden gevergd, de consument in beginsel ook de overeenkomst met de verkoper kan ontbinden. Dat is hooguit anders indien de afwijking onvoldoende ernstig is om ontbinding te kunnen rechtvaardigen. Het gevolg van ontbinding is dat de koop ongedaan wordt gemaakt; de auto moet terug naar de verkoper en de consument heeft recht op terugbetaling van de koopprijs.

non-conformiteit; wanneer is een auto non-conform?

Het juridische begrip non-conformiteit is een specifieke invulling van de algemene juridische kwalificatie ‘tekortkoming in de nakoming van een overeenkomst’, oftewel: het niet nakomen van een afspraak. De wet schrijft voor dat een consument mag verwachten dat een auto de eigenschappen bezit die voor normaal gebruik daarvan nodig zijn en waarvan hij de aanwezigheid niet behoefte te betwijfelen. Mededeling die door de verkoper over de auto zijn gedaan, zijn hierbij ook van belang. Denk aan de tekst van een online advertentie waarin de verkoper diverse eigenschappen opsomt op basis waarvan de consument met de verkoper in onderhandeling treedt en uiteindelijk een koopovereenkomst sluit.

Non-conformiteit is echter geen vastomlijnd begrip dat eenvoudig van invulling is te voorzien. Ter illustratie: als een splinternieuwe auto een hoger brandstofverbruik kent dan in de verkoopbrochure wordt aangeven, zal dit eerder een afwijking van de overeenkomst opleveren dan wanneer het gaat om een auto van twintig jaar oud. Voor de beoordeling van de ernst van de afwijking kan in voorkomend geval weer worden aangesloten bij de achterliggende redenen voor de consument om de koop te sluiten. Een auto met een (te) hoog brandstofverbruik zal eerder als non-conform worden aangemerkt indien de consument de auto nu juist specifiek heeft uitgekozen vanwege het lage brandstofverbruik.

In het geval van tweedehands auto’s heeft de Hoge Raad (kort samengevat) bepaald dat er sprake van een non-conforme auto indien als gevolg van een daaraan klevend, niet eenvoudig te herstellen, gebrek het gebruik ervan een gevaar oplevert voor de verkeersveiligheid (zie Nederlandse Jurisprudentie 1995, 614). In 2005 oordeelde de Hoge Raad dat ook als het gebruik van de auto geen gevaar oplevert voor de verkeersveiligheid, de auto non-conform kan zijn. Een gevaar voor de verkeersveiligheid als gevolg van een gebrek leidt dus in principe tot non-conformiteit, maar als de verkeersveiligheid niet in het geding is, betekent dat niet dat de auto dus wél conform is. Enkel hieruit valt al wel op te maken dat niet in alle gevallen eenvoudig is vast te stellen of een auto non-conform is. Een zorgvuldige weging van alle feiten en omstandigheden is hiervoor van belang. De vraag of sprake is van non-conformiteit dient men doorgaans per geval te beoordelen.

enkele bewijsrechtelijke consequenties; bescherming van de consument

Aan de consument komt in principe alleen een vordering toe als de afwijking al aanwezig was voordat de consument de auto afgeleverd heeft gekregen. Vanaf het moment van aflevering gaat het risico in beginsel immers over van de verkoper op de koper. Nu het niet altijd eenvoudig is vast te stellen of het gebrek al aanwezig was op het moment van de aflevering (een probleem in de motor kan zich immers ook pas later openbaren), komt de wetgever de consument tegemoet met een wettelijk bewijsvermoeden. Samengevat komt het erop neer dat gebreken die zich binnen een periode van zes maanden na aflevering hebben geopenbaard, worden geacht al vóór de aflevering aanwezig te zijn geweest. Het is vervolgens aan de verkoper om dit vermoeden te ‘ontzenuwen’ door tegenbewijs te leveren.

Hoewel het consumentenrecht de consument dus goed beschermt, staat de verkoper uiteraard niet met lege handen. Voor een verkoper is het daarom absoluut zinvol verweer te voeren tegen een vordering van een consument op grond van non-conformiteit. Deskundigen kunnen het wettelijk bewijsvermoeden dat aan de consument geboden wordt, mogelijk ontzenuwen.

andere rechtsgronden

Afhankelijk van de feiten en omstandigheden geldt niet alleen het leerstuk van non-conformiteit de consument ten dienste staat bij de aankoop van een gebrekkige auto. Soms kan een vordering worden gestoeld op bijvoorbeeld dwaling, kort door de bocht gezegd: dat de consument uitging van een onjuiste voorstelling van zaken. Ook het leerstuk van de wanprestatie kan de consument ten dienste staan, die bijvoorbeeld de ingang biedt voor een vordering tot schadevergoeding. Tot slot zijn er nog gevallen denkbaar waarbij sprake zou kunnen zijn van een onrechtmatige daad.

Heeft u als koper of als verkoper te maken met een geschil over een door u aangekochte of juist verkochte auto? Aarzel niet om vrijblijvend contact op te nemen met onze specialisten.